دکتر افشین دلشاد در گفت و گو با وبدا؛ با اشاره به اهمیت غربالگری کم‌کاری تیروئید نوزادان اظهار کرد: کم‌کاری تیروئید نوزادان به‌دلیل کمبود هورمون تیروکسین ایجاد می‌شود و در بدو تولد معمولاً فاقد علائم مشخص است. از همین‌رو غربالگری نوزادان، تنها راه تشخیص به‌موقع این بیماری محسوب می‌شود.

 وی افزود: در صورت تشخیص دیرهنگام یا تأخیر در شروع درمان، این بیماری می‌تواند منجر به عوارض جبران‌ناپذیری مانند عقب‌ماندگی ذهنی، کوتاهی قد و کم‌شنوایی شود.

معاون بهداشتی دانشگاه با بیان اینکه کم‌کاری تیروئید نوزادان می‌تواند به‌صورت گذرا یا دائمی بروز کند، گفت: در نوع گذرا، نوزاد برای مدتی محدود نیازمند درمان است و پس از شروع عملکرد طبیعی غده تیروئید، درمان قطع می‌شود. اما در نوع دائمی، بیمار باید تا پایان عمر داروی لووتیروکسین را مصرف کند، هرچند دوز دارو بر اساس شرایط بیمار قابل تنظیم است.

دکتر دلشاد با اشاره به علل بروز این بیماری تصریح کرد: کمبود یا افزایش ید، ازدواج‌های فامیلی، ابتلای مادر به بیماری‌هایی نظیر اختلالات تیروئید، دیابت و فشارخون بالا در دوران بارداری، مصرف برخی داروهای حاوی ید و استفاده از بتادین در دوران بارداری، زایمان یا مراقبت از نوزاد از عوامل مؤثر در بروز کم‌کاری تیروئید نوزادان هستند.

وی ادامه داد: به‌دلیل نبود علائم مشخص در بدو تولد، غربالگری نوزادان در سنین ۳ تا ۵ روزگی اهمیت بسیار زیادی دارد.

به گفته وی، در این روش، نمونه خون از پاشنه پای نوزاد بر روی برگه گاتری در مراکز منتخب اخذ و نمونه‌ها در همان روز و از مناطق دوردست استان حداکثر ظرف ۴۸ ساعت به آزمایشگاه مرجع معاونت بهداشت ارسال می‌شود.

معاون بهداشتی دانشگاه با اشاره به گستردگی ارائه این خدمت افزود: در حال حاضر غربالگری کم‌کاری تیروئید نوزادان از طریق ۵۱ مرکز خدمات جامع سلامت شهری و روستایی و ۲ بیمارستان در سطح استان انجام می‌شود.

وی خاطرنشان کرد: در ۹ ماهه نخست سال ۱۴۰۳، با پوشش ۱۰۰ درصدی غربالگری، از میان ۸۰۴۴ نوزاد بررسی‌شده، ۷۵ نوزاد مبتلا شناسایی و تحت درمان قرار گرفتند. همچنین در ۹ ماهه اول سال ۱۴۰۴ نیز پوشش غربالگری ۱۰۰ درصد بوده و از بین ۷۶۵۸ نوزاد غربالگری‌شده، ۷۰ نوزاد پس از تشخیص نهایی، درمان را آغاز کرده‌اند.

دکتر دلشاد در ادامه با اشاره به اجرای همزمان برنامه غربالگری شنوایی نوزادان گفت: کم‌شنوایی و ناشنوایی از جمله معلولیت‌های خاموش است که در صورت عدم تشخیص به‌موقع، می‌تواند رشد گفتار، یادگیری و ارتباط اجتماعی کودک را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد.

وی افزود: تشخیص کم‌شنوایی باید پیش از سه‌ماهگی انجام شود و غربالگری شنوایی، روشی سریع، ساده، بدون درد و کاملاً ایمن است. وی با تشریح نشانه‌های رشد طبیعی شنوایی در نوزادان بیان کرد: از بدو تولد تا سه‌ماهگی، نوزاد باید به صداهای بلند واکنش نشان دهد، با شنیدن صدای والدین آرام شود یا لبخند بزند و هنگام شیر خوردن، مکیدن را در پاسخ به صدا آغاز یا متوقف کند.

به گفته وی، در سنین دو تا چهار ماهگی، کودک به تغییر لحن صدا واکنش نشان می‌دهد و اصوات را با چشم دنبال می‌کند و از هفت‌ماهگی تا یک‌سالگی، از بازی با والدین لذت برده، کلمات ساده را درک کرده و به دستورات ساده پاسخ می‌دهد.

معاون بهداشتی دانشگاه با قدردانی از همراهی خانواده‌ها تأکید کرد: دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی با رویکرد عدالت در سلامت، این خدمات پیشگیرانه را از مرکز استان تا مناطق دورافتاده توسعه داده است و مشارکت آگاهانه والدین در اجرای این برنامه‌ها، نقش مهمی در پیشگیری از ناتوانی‌ها و تضمین آینده‌ای سالم برای کودکان دارد.